«هم‌عهدی تمدن‌ساز» لبیک جوانان به رهبری
به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ»، پاسخ رهبر انقلاب اسلامی به نامه‌های جمعی دانشجویان کشور را نباید تنها یک مکاتبه معمول دانست؛ این پاسخ را باید پیامی راهبردی درباره جایگاه نسل جوان در ساختن آینده ایران فهم کرد.
در این پیام، رابطه رهبری و جوانان با تعبیر «هم‌عهدی» بازخوانی شده است؛ میثاقی برای مسئولیت مشترک، وفاداری به آرمان‌ها و تبدیل اراده دانشجویان به اقدام عملی تأکید بر مجهز شدن به «سلاح علم و ایمان»، تهذیب نفس، انس با خدا و تلاش مضاعف برای افزایش قوت و اقتدار ایران نشان می‌دهد که این پیام بیش از یک تقدیر، ترسیم یک وظیفه تاریخی برای نسل جوان است.
در همین چارچوب، پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» با دکتر فرامرز نویدتبریزی، دکترای تخصصی علوم سیاسی ـ اندیشه سیاسی، به گفتگو نشسته است تا ابعاد مختلف این پیام را بازخوانی کند. در این مصاحبه، محورهایی چون ریشه‌دار بودن «هم‌عهدی» در مکتب اسلام ناب و میراث امام خمینی(ره)، اهمیت ستایش عزم و احساس مسئولیت جوانان، توصیه‌های کلیدی رهبر انقلاب، نقش دانشجویان در حل مسائل ملی و مشارکت مسئولانه در عرصه عمومی، و چشم‌انداز پیشرفت و تمدن اسلامی ـ ایرانی بررسی می‌شود. هدف این گفت‌وگو نیز آن است که در فضای جنگ روایت‌ها، روایت امید، مسئولیت‌پذیری و نقش‌آفرینی نسل جوان تقویت شود.
آنچه در ادامه می‌خوانید، مشروح این گفتگو است.
بلاغ: پاسخ رهبر انقلاب به نامه‌های دانشجویان را چگونه تحلیل می‌کنید؟ آیا این پاسخ را صرفاً یک مکاتبه معمول می‌دانید؟
نویدتبریزی: این پاسخ را باید فراتر از یک مکاتبه معمول دانست؛ پیامی درباره جایگاه نسل جوان در ساختن آینده ایران. در این پیام، عزم و اراده دانشجویان، احساس مسئولیت در برابر سرنوشت کشور و ضرورت حرکت در مسیر پیشرفت، در قالب مفهومی محوری به نام «هم‌عهدی» به یکدیگر پیوند خورده‌اند.
هم‌عهدی در اینجا صرفاً یک واژه یا تعبیر عاطفی نیست؛ بلکه مفهومی است ناظر بر مسئولیت مشترک، وفاداری به آرمان‌ها و تلاش برای تحقق آینده‌ای که در آن علم و ایمان، خودسازی و پیشرفت، هویت ملی و افق تمدنی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. اهمیت این مفهوم را باید در پیوند میان سه عنصر اساسی جست‌وجو کرد: اعتماد به نسل جوان، تبدیل آرمان به مسئولیت و تبدیل مسئولیت به اقدام عملی.
بلاغ: «هم‌عهدی» چه نسبتی با مکتب اسلام ناب و میراث امام خمینی(ره) دارد؟ آیا این مفهوم ریشه‌دار است یا یک تعبیر مقطعی؟
نویدتبریزی: در متن پاسخ رهبر انقلاب، هم‌عهدی به‌عنوان میثاقی ریشه‌دار در مکتب اسلام ناب محمدی(ص)، میراث امام خمینی(ره) و راه و اندیشه شهیدان انقلاب معرفی شده است.
این ارجاع، مفهوم هم‌عهدی را از سطح یک ارتباط مقطعی فراتر می‌برد و آن را در امتداد یک سنت فکری و تاریخی قرار می‌دهد. با این حال، ماندگاری هر میثاق تاریخی در گرو آن است که نسل‌های جدید بتوانند معنای آن را در شرایط زمانه خود بازخوانی کنند. وفاداری به آرمان‌ها هنگامی در زندگی اجتماعی معنا پیدا می‌کند که به مسئولیت‌پذیری، تلاش برای حل مشکلات، صداقت در عمل و مشارکت در ساختن آینده منتهی شود.
دانشجویی که برای ارتقای دانش خود تلاش می‌کند، پژوهشگری که به دنبال حل یک مسئله ملی است، معلمی که در تربیت نسل آینده نقش‌آفرینی می‌کند و جوانی که با ابتکار و کارآفرینی فرصت‌های تازه می‌آفریند، هر یک بخشی از معنای عملی این هم‌عهدی را تحقق می‌بخشند.
بلاغ: تأکید بر «علم و ایمان» در این پیام چه جایگاهی در اقتدار ملی ایران دارد؟
نویدتبریزی: تأکید بر مجهز شدن به سلاح علم و ایمان، یکی از محورهای اصلی پیام به دانشجویان است. این توصیه را می‌توان دعوتی به جمع میان توانایی علمی، استحکام اخلاقی و برخورداری از جهت‌گیری معنوی در مسیر زندگی فردی و اجتماعی دانست. علم، ابزار شناخت جهان، عبور از محدودیت‌ها و دستیابی به راه‌حل‌های نوآورانه است.
جامعه‌ای که در تولید دانش، پژوهش، فناوری و تربیت نیروی انسانی متخصص سرمایه‌گذاری کند، از ظرفیت بیشتری برای تصمیم‌گیری مستقل و پاسخ‌گویی به نیازهای خود برخوردار خواهد بود. ایمان نیز در این منظومه فکری، به تلاش انسان جهت و معنا می‌بخشد و او را به رعایت مسئولیت‌های اخلاقی و اجتماعی فرا می‌خواند.
از این منظر، اقتدار ملی را نمی‌توان صرفاً با شاخص‌های مادی سنجید؛ توان دانشگاه‌ها، کیفیت آموزش، قدرت نوآوری، بهره‌وری اقتصادی، سلامت نظام اداری و ظرفیت حل مسائل جامعه نیز از عناصر مهم قدرت پایدار یک کشور به شمار می‌روند.
بلاغ: توصیه به تهذیب نفس و انس با خدا چه نسبتی با مسئولیت اجتماعی دانشجویان دارد؟
نویدتبریزی: در کنار علم و ایمان، تأکید بر تهذیب نفس، انس با خدا و آشنایی عمیق با معارف قرآن و اهل‌بیت(ع)، بُعد اخلاقی و معنوی پیام را برجسته می‌سازد. پیشرفت علمی و برخورداری از قدرت، زمانی می‌تواند به خیر عمومی منتهی شود که با اخلاق، صداقت، رعایت حقوق دیگران و احساس مسئولیت همراه باشد.
تهذیب نفس در زندگی دانشجویی می‌تواند در قالب نظم شخصی، امانت‌داری علمی، پرهیز از خودخواهی، احترام به دیگران و پذیرش نقد سازنده نمود پیدا کند. انس با خدا و بهره‌گیری از معارف دینی نیز برای بسیاری از جوانان، سرچشمه امید، آرامش و پایداری در مواجهه با دشواری‌هاست.
از این منظر، ساختن آینده ایران تنها به تربیت متخصصان توانمند محدود نمی‌شود؛ کشور به انسان‌هایی نیاز دارد که دانش و مهارت خود را با مسئولیت اخلاقی همراه سازند.
بلاغ: لبیک دانشجویان به این عهد چگونه می‌تواند از سطح اعلام آمادگی فراتر رود و به اقدام مؤثر تبدیل شود؟
نویدتبریزی: لبیک به یک عهد مشترک، زمانی از سطح اعلام آمادگی فراتر می‌رود که در میدان عمل نمود پیدا کند. این مسئولیت می‌تواند در عرصه‌های مختلف جلوه‌گر شود: ارتقای کیفیت پژوهش‌های دانشگاهی، تولید علم و فناوری، ارائه راه‌حل برای مسائل اقتصادی و اجتماعی، گسترش فعالیت‌های داوطلبانه، توسعه کسب‌وکارهای نوآورانه و مشارکت مسئولانه در امور عمومی.
در کنار مسئولیت دانشجویان، فراهم کردن زمینه اثرگذاری آنان نیز اهمیت دارد. حمایت از ایده‌های نو، ایجاد فرصت‌های شغلی، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، توجه به شایسته‌سالاری و فراهم آوردن امکان نقد کارشناسی می‌تواند انگیزه جوانان را به دستاوردهای ملموس نزدیک‌تر کند.
نسلی که از آن انتظار پیشگامی می‌رود، باید فرصت آموختن، تجربه کردن، نقد کردن و اصلاح مسیر را نیز داشته باشد. مسئولیت‌پذیری جوانان و فراهم بودن امکان مشارکت مؤثر آنان، دو ضرورت مکمل در مسیر پیشرفت کشورند.
بلاغ: در فضای جنگ روایت‌ها و تلاش دشمن برای القای ناامیدی و شکاف میان نسل جوان و نظام، این پیام چه کارکردی دارد؟
نویدتبریزی: در تحلیل پیام هم‌عهدی نمی‌توان از فضای رسانه‌ای و رقابت روایت‌ها درباره آینده ایران غافل شد. در شرایطی که برخی روایت‌های رسانه‌ای بر ناامیدی و بن‌بست تأکید می‌کنند، برجسته کردن ظرفیت‌های انسانی، علمی و فرهنگی کشور می‌تواند توجه افکار عمومی را به امکان پیشرفت و تغییر معطوف سازد.
با این حال، امیدآفرینی پایدار تنها با تکرار پیام‌های مثبت شکل نمی‌گیرد. امید زمانی ریشه‌دار می‌شود که مردم، به‌ویژه جوانان، بتوانند نتیجه تلاش‌ها را در زندگی روزمره خود مشاهده کنند. اشتغال، کیفیت آموزش، امکان فعالیت علمی، دسترسی به فرصت‌های برابر و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با آینده کشور، از جمله موضوعاتی هستند که بر نگاه نسل جوان تأثیر می‌گذارند.
از این رو، پاسخ‌گویی به روایت‌های ناامیدکننده باید با عملکرد مؤثر، گفت‌وگوی صادقانه، پذیرش نقد و ارائه راه‌حل‌های عملی همراه باشد. هم‌عهدی زمانی به سرمایه‌ای اجتماعی تبدیل می‌شود که اعتماد متقابل را تقویت کند، امکان گفت‌وگو را گسترش دهد و به همکاری برای حل مسائل واقعی جامعه بینجامد.
بلاغ: نسبت «هم‌عهدی» با چشم‌انداز تمدن اسلامی ـ ایرانی چیست؟
نویدتبریزی: چشم‌انداز تمدن اسلامی ـ ایرانی، افقی بلندمدت است که تحقق آن به انباشت دانش، تربیت انسان‌های توانمند، تقویت اخلاق عمومی، توسعه اقتصادی و شکل‌گیری نهادهای کارآمد وابسته است. تمدن‌سازی تنها با یادآوری گذشته تاریخی یا تکرار آرمان‌های بزرگ تحقق نمی‌یابد؛ بلکه به دانشگاه‌های توانمند، پژوهش‌های اثرگذار، فناوری‌های پیشرفته، تولید فرهنگی خلاق، عدالت در دسترسی به فرصت‌ها و مشارکت آگاهانه مردم نیاز دارد.
جوانان ایران می‌توانند میان میراث تاریخی و فرهنگی این سرزمین و نیازهای جهان معاصر پیوند برقرار کنند؛ از یک سو با شناخت زبان، تاریخ و سنت‌های فکری خود به تقویت هویت فرهنگی یاری رسانند و از سوی دیگر با یادگیری دانش روز و تعامل علمی با جهان، زمینه حضور مؤثرتر ایران را در عرصه‌های بین‌المللی فراهم سازند.
در این مسیر، حرکت به سوی قله‌های پیشرفت، مسئولیتی محدود به یک نسل یا یک نهاد نیست و به همکاری دانشگاهیان، کارآفرینان، مدیران، نهادهای عمومی و شهروندانی نیاز دارد که پیشرفت کشور را مسئله‌ای مشترک می‌دانند.
بلاغ: جمع‌بندی شما از این پیام و مفهوم «هم‌عهدی» چیست؟
نویدتبریزی: پاسخ رهبر انقلاب به نامه‌های دانشجویان، با محوریت مفهوم هم‌عهدی، فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه نسل جوان و نسبت میان آرمان‌های ملی، ایمان، علم و مسئولیت اجتماعی فراهم می‌آورد. اهمیت این پیام را می‌توان در تأکید بر پیوند میان هویت و مسئولیت، امید و عمل، و ایمان و دانش جست‌وجو کرد.
آینده ایران نه صرفاً با اتکا به ظرفیت‌های موجود و نه تنها با یادآوری دستاوردهای گذشته ساخته می‌شود؛ بلکه به تلاش مستمر نسلی نیاز دارد که دانش را جدی بگیرد، اخلاق را در عمل رعایت کند و برای بهبود شرایط کشور مسئولیت بپذیرد. هم‌عهدی در معنای عمیق خود، پایان گفت‌وگو نیست؛ آغاز مسئولیتی مشترک است. مسئولیتی که از خودسازی فردی آغاز می‌شود، در دانشگاه و محیط کار ادامه می‌یابد و در قالب پیشرفت علمی، افزایش توان ملی و ارتقای کیفیت زندگی مردم به ثمر می‌رسد.
عهدی که با علم توانمند شود، با ایمان معنا بگیرد، با اخلاق استوار بماند و با کار و ابتکار به نتیجه برسد، می‌تواند به سرمایه‌ای ماندگار برای آینده ایران تبدیل شود.
به گزارش بلاغ؛ این پیام را باید در بستر تلاش دشمن برای القای ناامیدی و شکاف میان نسل جوان و نظام روایت کرد. پاسخ رهبر انقلاب نشان می‌دهد که سرمایه اصلی کشور، ایمان و مسئولیت‌پذیری جوانان است و «هم‌عهدی» رهبری و جوانان، مهم‌ترین عامل خنثی‌سازی جنگ نرم دشمن و حرکت به سمت قله‌های تمدن اسلامی است.
بنابراین در روایت‌پردازی این پیام، باید جنبه امیدآفرینی، مسئولیت‌پذیری نسل جوان و پیوند مستحکم آنان با رهبری برجسته شود؛ پیوندی که از خودسازی فردی آغاز می‌شود و در پیشرفت علمی، اقتدار ملی و ارتقای کیفیت زندگی مردم به نتیجه می‌رسد.
گفتگو: مجید ناییجی
انتهای خبر/