پیش‌بینی تولید ۲/۹ میلیون تن مرکبات در مازندران
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی بلاغ مازندران، مرکبات از مهم‌ترین محصولات کشاورزی مازندران به شمار می‌روند و وضعیت تولید، برداشت و صادرات آن‌ها نقش مهمی در اقتصاد کشاورزی استان دارد. در این میان، موضوعاتی مانند توسعه صادرات، شناسنامه‌دار کردن باغ‌ها، ارتقای کیفیت محصول و هماهنگی میان حلقه‌های مختلف زنجیره تولید و عرضه، از جمله مسائل اثرگذار بر آینده این بخش محسوب می‌شوند
در همین راستا، گفتگویی با رزاقی، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی مازندران، درباره آخرین وضعیت تولید و صادرات مرکبات، الزامات شناسنامه‌دار کردن باغ‌ها و راهکارهای تقویت جایگاه تجاری محصولات استان انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید
پیش‌بینی تولید ۴۶۵ هزار تن نارنگی و ۲/۵ میلیون تن پرتقال
بلاغ: وضعیت برداشت و صادرات مرکبات مازندران در سال جاری چگونه است و تاکنون چه میزان از محصول برداشت و صادر شده است؟
رزاقی: پیش‌بینی می‌شود در سال جاری حدود ۴۶۵ هزار تن نارنگی و حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تن پرتقال حاصل تلاش تولیدکنندگان مرکبات استان باشد
تاکنون حدود ۴۰ درصد نارنگی‌های استان از باغ‌ها برداشت شده است. میزان صادرات نیز در شرایط فعلی حدود ۳۰ هزار تن است که بیش از ۹۰ درصد آن را ارقام نارنگی پیش‌رس تشکیل می‌دهند و صادرات همچنان ادامه دارد
مشکل خاصی در این زمینه وجود ندارد و تنها موضوعات زیرساختی، حمل‌ونقل و گذر از مرزها تا حدودی صادرکنندگان را با مشکل مواجه کرده و موجب کندی روند صادرات شده است؛ با وجود این مسائل، صادرات همچنان در حال انجام است
شناسنامه‌دار شدن باغ‌ها؛ الزام قانونی برای محصولات سال آینده
بلاغ: آخرین وضعیت شناسنامه‌دار کردن باغ‌ها و محصولات کشاورزی مازندران چیست و باغداران برای دریافت شناسه محصول چه اقداماتی باید انجام دهند؟
رزاقی: در حال حاضر، داشتن شناسنامه باغ و کد شناسه محصول برای مرکبات اجباری نیست، اما هنگام صادرات باید الزامات قرنطینه‌ای رعایت و اعمال شود. برای صادرات کیوی، داشتن کد شناسه محصول الزامی است
این موضوع از سال آینده برای بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی، چه برای صادرات و چه برای عرضه در بازارهای داخلی، به یک الزام تبدیل می‌شود. بنابراین، همه باغداران استان باید از هم‌اکنون برای پیگیری این موضوع اقدام کنند
باغداران باید با مراجعه به سامانه یکتا از طریق اتاق اصناف کشاورزی، برای دریافت کد شناسه باغ و شناسنامه باغ خود اقدام کنند. در ادامه نیز لازم است در همین سامانه و تحت نظارت ناظران سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، کد شناسه محصول دریافت شود
بر اساس بند «خ» ماده ۷۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور، محصولات کشاورزی مشمول این قانون، به‌ویژه کیوی، مرکبات و همچنین محصولاتی مانند گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای، زعفران و قارچ خوراکی، باید دارای کد شناسه محصول باشند
در سال جاری، این الزام برای کیوی صادراتی اعمال می‌شود و مرکبات تولیدشده در سال جاری مشمول این الزام نیستند؛ اما برای محصولات تولیدی سال آینده، دریافت شناسه یک الزام قانونی خواهد بود و باغداران باید از هم‌اکنون برای اجرای آن برنامه‌ریزی کنند
تاکنون برای یک‌هزار و ۶۰۰ هکتار از باغ‌های کیوی شناسنامه صادر شده و در مجموع نیز بیش از ۲۲ هزار هکتار از باغ‌های استان شناسنامه‌دار شده‌اند
موضوع آموزش و اطلاع‌رسانی درباره این الزام قانونی از سه سال قبل در دستور کار سازمان جهاد کشاورزی قرار داشته و همچنان دنبال می‌شود. این موضوع همواره در کلاس‌های آموزشی و ترویجی مورد تأکید قرار می‌گیرد
با این حال، نقش رسانه‌ها و دیگر سازمان‌ها، از جمله سازمان غذا و دارو، در اجرای این الزام قانونی بسیار مهم است و همکاری در این زمینه یک تکلیف قانونی محسوب می‌شود. متأسفانه این مجموعه‌ها تاکنون در این زمینه بسیار ضعیف عمل کرده‌اند و امیدواریم در ادامه مسیر، یاریگر سازمان جهاد کشاورزی باشند
تبدیل نارنگی مازندران به برند تجاری نیازمند همکاری کل زنجیره تولید است
بلاغ: برای تبدیل نارنگی مازندران، به‌ویژه نارنگی ساری، به یک برند تجاری و افزایش سود حاصل از صادرات برای باغداران، چه اقداماتی باید انجام شود؟
رزاقی: برای تبدیل یک کالا به برند تجاری و افزایش سود حاصل از آن، همه حلقه‌های زنجیره تولید باید نقش خود را به‌درستی ایفا کنند
در مرحله نخست، باغداران باید با رعایت همه اصول فنی، محصولی با کیفیت و کمیت مناسب تولید کنند. پس از آن، سایر حلقه‌های زنجیره نیز باید وظایف خود را به‌درستی انجام دهند
برداشت اصولی، انبارداری مناسب در انبارهای فنی، سورت و بسته‌بندی مطابق با آخرین استانداردهای تعریف‌شده در بازارهای هدف صادراتی و پرهیز از ایجاد رقابت کاذب میان فعالان این بخش و برهم زدن بازار، از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد
دولت نیز باید مسیر صادرات را هموار و روند آن را تسهیل کند. از سوی دیگر، افزایش سطح دانش صادراتی تجار، شناخت کافی از بازارهای هدف و عرضه به‌موقع محصول به این بازارها اهمیت زیادی دارد
متأسفانه تشکل‌های صنفی در چرخه زنجیره تولید، در حال حاضر عملکرد خوب و رضایت‌بخشی ندارند. ازهم‌گسیختگی، نبود یکپارچگی و فعالیت جزیره‌ای میان تشکل‌های صنفی موجود، اعم از باغداران، سورتینگ‌داران و تجار، در این بخش مشاهده می‌شود
زمانی می‌توانیم بازارهای دنیا را متناسب با سهم خود در اختیار بگیریم که همه حلقه‌های این زنجیره، از تولید تا بازار، بر اساس برنامه‌ای مشخص و صحیح فعالیت کنند و از عملکرد سلیقه‌ای و منفعت‌طلبی شخصی بپرهیزند
در این مسیر، هر حلقه باید متناسب با نقشی که ایفا می‌کند، از سود حاصل سهم ببرد
باغداران باید بر تولید متمرکز شوند
بلاغ: آیا باغداران برای افزایش سهم خود از سود صادرات باید به‌صورت مستقیم وارد بازارهای خارجی شوند؟
رزاقی: باغداران نیازی ندارند که خودشان به‌صورت مستقیم به بازارهای هدف صادراتی دسترسی داشته باشند؛ باغدار باید همه توجه خود را معطوف به تولید صحیح کند
البته این موضوع مشروط بر آن است که سایر حلقه‌های زنجیره تولید و عرضه نیز، همان‌طور که گفته شد، وظایف خود را بر اساس برنامه‌های تدوین‌شده به‌درستی انجام دهند
اگر هر بخش در جایگاه خود نقش‌آفرینی کند و ارتباط مناسبی میان تولیدکنندگان، فعالان حوزه نگهداری و بسته‌بندی، صادرکنندگان و سایر بخش‌های مرتبط وجود داشته باشد، زمینه برای بهبود عملکرد زنجیره تولید و افزایش سهم هر بخش از منافع حاصل فراهم خواهد شد
قیمت مرکبات را کیفیت محصول و عرضه و تقاضا تعیین می‌کند
بلاغ: برای بهبود قیمت فروش مرکبات و افزایش سهم باغداران از درآمد حاصل از فروش محصول، چه رویکردی باید دنبال شود؟
رزاقی: قیمت محصول را کیفیت آن و اصل اقتصادی عرضه و تقاضا تعیین می‌کند. اعتقاد من این است که در این زمینه، برخورد دستوری نمی‌تواند راهکار درستی باشد
اگر هر یک از فعالان حلقه‌های زنجیره تولید و عرضه وظایف خود را به‌درستی انجام دهند و از فعالیت جزیره‌ای و اولویت دادن به منافع شخصی و صنفی خود پرهیز کنند، بازار مسیر درست خود را پیدا خواهد کرد
در چنین شرایطی، همه ارکان زنجیره متناسب با نقشی که ایفا می‌کنند، از سود حاصل بهره‌مند خواهند شد و زمینه برای جلوگیری از زیان و نارضایتی در میان فعالان این بخش فراهم می‌شود
گفتگو: محمدعلی عزیزنژاد