چرا اشتغال پایدار در نکا به دغدغه تبدیل شد؟
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» برای بسیاری از جوانان، سال‌های تحصیل با امید به آینده‌ای بهتر سپری می‌شود؛ امیدی به اینکه دانش و مهارت، مسیر رسیدن به استقلال اقتصادی را هموار کند. بااین‌حال، ورود به بازار کار همیشه به آسانی پایان تحصیلات نیست و پیدا کردن شغلی متناسب با تخصص، درآمد و شرایط زندگی می‌تواند به دغدغه‌ای جدی تبدیل شود.
یکی از مسائلی که در این میان مطرح می‌شود، فاصله احتمالی میان آموزش دانشگاهی و نیازهای واقعی بازار کار است؛ فاصله‌ای که گاهی فارغ‌التحصیلان را در موقعیتی قرار می‌دهد که برای استخدام به سابقه کار نیاز دارند، اما فرصت کسب تجربه برایشان فراهم نیست.
در نکا، از جوانی که به دنبال شغلی متناسب با تحصیلات خود می‌گردد و جوانی که رؤیای راه‌اندازی کسب‌وکار دارد تا تولیدکننده‌ای که با افزایش هزینه‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند و مسئولی که از کمبود نیروی ماهر سخن می‌گوید، هرکدام بخشی از واقعیت بازار کار را روایت می‌کنند؛ واقعیتی که ضرورت بررسی موانع ایجاد و حفظ اشتغال پایدار در این شهرستان را برجسته می‌سازد.
یکی از جوانان جویای کار در شهرستان نکا، درباره دشواری ورود به بازار کار می‌گوید: سال‌ها درس خواندم تا بتوانم آینده بهتری برای خودم بسازم؛ اما حالا که فارغ‌التحصیل شده‌ام، پیدا کردن شغلی متناسب با رشته تحصیلی‌ام به یکی از دغدغه‌های اصلی زندگی‌ام تبدیل شده است.
بارها فرصت‌های استخدامی را بررسی کرده‌ام، اما گاهی سابقه کار می‌خواهند و گاهی مهارت‌هایی که فرصت یادگیری عملی آنها را نداشته‌ام. سؤال من این است که یک جوان تازه‌فارغ‌التحصیل چگونه باید سابقه کار به دست بیاورد، وقتی بسیاری از موقعیت‌های شغلی از همان ابتدا تجربه کاری می‌خواهند؟
از طرف دیگر، صرف پیدا کردن کار هم کافی نیست. جوان باید بتواند هزینه‌های زندگی‌اش را تأمین کند و برای آینده خود برنامه داشته باشد. وقتی درآمد با هزینه‌های زندگی تناسب نداشته باشد، رسیدن به استقلال اقتصادی همچنان دشوار خواهد بود.
دوست دارم در شهر خودم بمانم، کار کنم و برای پیشرفت نکا سهمی داشته باشم؛ اما برای این کار، به فرصت‌هایی نیاز دارم که بتوانم توانایی‌هایم را در آنها نشان دهم.»
این دغدغه، پرسشی مهم را مطرح می‌کند: چگونه می‌توان میان آموزش، مهارت‌آموزی و فرصت‌های واقعی اشتغال ارتباط مؤثرتری برقرار کرد تا تحصیلات و توانایی جوانان، بیش از گذشته به فرصت اقتصادی تبدیل شود؟
در سوی دیگر، جوانانی قرار دارند که به‌جای انتظار برای استخدام، به فکر راه‌اندازی کسب‌وکار مستقل هستند. برای این گروه، کارآفرینی می‌تواند راهی برای کسب درآمد و حتی ایجاد فرصت شغلی برای دیگران باشد؛ اما آغاز این مسیر به سرمایه، مهارت و شناخت بازار نیاز دارد.
یکی از جوانانی که به دنبال ایجاد کسب‌وکار مستقل است، می‌گوید: من دوست دارم به‌جای اینکه همیشه دنبال استخدام باشم، بتوانم کاری برای خودم راه بیندازم. حاضرم مهارت یاد بگیرم، تلاش کنم و از یک فعالیت کوچک شروع کنم؛ اما شروع هر کاری هزینه دارد.
برای تهیه تجهیزات، اجاره محل، خرید مواد اولیه و پرداخت هزینه‌های جاری به سرمایه نیاز است. کسی که هنوز درآمد ثابتی ندارد، چگونه می‌تواند این هزینه‌ها را تأمین کند؟ دریافت تسهیلات هم زمانی می‌تواند کمک‌کننده باشد که شرایط آن با توان مالی فرد متناسب باشد و کسب‌وکار فرصت کافی برای رسیدن به درآمد پیدا کند.
من انتظار ندارم همه مشکلاتم را دیگران حل کنند؛ فقط می‌خواهم مسیر شروع کار روشن‌تر باشد و بتوانم از آموزش و حمایت‌هایی استفاده کنم که واقعاً به راه‌اندازی یک فعالیت اقتصادی منجر می‌شوند.
دوست دارم در نکا بمانم، برای خودم شغل ایجاد کنم و اگر کارم توسعه پیدا کرد، بتوانم افراد دیگری را هم به کار بگیرم. اما برای رسیدن به این مرحله، باید بتوان از موانع اولیه عبور کرد.
این روایت، بعد دیگری از مسئله اشتغال را نمایان می‌کند؛ اینکه سیاست‌های اشتغال‌زایی تا چه اندازه می‌توانند جوانان را از مرحله آموزش و ایده‌پردازی به مرحله راه‌اندازی و تثبیت کسب‌وکار برسانند.
کارآفرینی زیر فشار هزینه‌ها؛ روایت یک تولیدکننده قارچ در نکا
اشتغال پایدار تنها به ایجاد شغل‌های جدید وابسته نیست؛ حفظ کسب‌وکارهای موجود و فراهم کردن امکان توسعه فعالیت آنها نیز اهمیت زیادی دارد. هر واحد اقتصادی که بتواند به فعالیت خود ادامه دهد، ظرفیت حفظ اشتغال موجود و در صورت فراهم بودن شرایط، جذب نیروی جدید را خواهد داشت.
سید علی صادقی، پرورش‌دهنده قارچ دکمه‌ای در شهرستان نکا با ۱۰ سال سابقه فعالیت در این صنعت، از جمله فعالان اقتصادی است که در سال‌های اخیر با مشکلات متعدد تولید روبه‌رو شده است.
صادقی با اشاره به افزایش مشکلات تولید قارچ طی یکی دو سال اخیر، افت کیفیت کمپوست و خاک پوششی، افزایش آلودگی‌های سالن‌های پرورش، رشد هزینه‌های تولید و محدودیت‌های صادراتی را از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت عنوان می‌کند.
وی با اشاره به نقش کمپوست در میزان تولید و کیفیت محصول اظهار کرد: کمپوست طی یک سال اخیر با افت کیفیت مواجه شده و بازدهی گذشته را ندارد؛ موضوعی که به گفته او، بر رشد و وزن‌گیری قارچ‌ها تأثیر گذاشته و موجب کاهش میزان برداشت و تناژ نهایی تولید شده است.
این تولیدکننده، خاک پوششی را نیز یکی از عوامل مهم در کیفیت محصول دانست و با اشاره به مشاهده آلودگی‌هایی مانند کپک سبز، بیماری مایکوگون، ورتیسیلیوم و لکه باکتریایی در سالن‌های پرورش، بر اهمیت کنترل کیفیت مواد اولیه و رعایت اصول صحیح پاستوریزاسیون تأکید کرد.
صادقی افزایش قیمت کمپوست و خاک پوششی را در کنار هزینه‌های نیروی انسانی، برق، آب، سبد، مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده، از عوامل افزایش هزینه تمام‌شده تولید برشمرد.
به گفته وی، تولیدکنندگان در هر دوره پرورش باید بخش مهمی از مواد اولیه و ملزومات مصرفی را دوباره تأمین کنند و افزایش قیمت این اقلام، فشار مضاعفی بر سرمایه در گردش آنها وارد می‌کند.
او با انتقاد از هم‌زمانی افزایش هزینه‌ها با افت کیفیت مواد اولیه گفت: از یک سو هزینه‌های تولید افزایش پیدا می‌کند و از سوی دیگر، کاهش کیفیت مواد اولیه می‌تواند عملکرد و میزان برداشت را کاهش دهد؛ شرایطی که ادامه فعالیت اقتصادی را دشوارتر می‌کند.
این فعال اقتصادی همچنین محدودیت‌های صادراتی و دشواری ارسال محصول به برخی بازارهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله امارات، را از دیگر مشکلات صنعت پرورش قارچ دانست و اظهار کرد: محدود شدن بازارهای صادراتی می‌تواند عرضه محصول در بازار داخلی را افزایش دهد و بر تعادل عرضه و تقاضا تأثیر بگذارد.
تجربه این تولیدکننده نشان می‌دهد که حمایت از اشتغال نباید صرفاً به راه‌اندازی کسب‌وکارهای جدید محدود شود. تأمین مواد اولیه باکیفیت، کنترل هزینه‌های تولید، تسهیل فروش محصول و کمک به رفع موانع فنی و اقتصادی نیز در حفظ ظرفیت‌های اشتغال موجود نقش دارند.
کمبود نیروی ماهر از موانع تأمین نیروی انسانی است
در سوی دیگر بازار کار، دیدگاه دستگاه متولی اشتغال قرار دارد؛ دیدگاهی که بر اساس آن، مسئله اشتغال در نکا تنها به کمبود فرصت‌های شغلی محدود نمی‌شود و در برخی بخش‌ها، تأمین نیروی انسانی مورد نیاز واحدهای اقتصادی نیز با دشواری روبه‌روست.
رضا زاغی، رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهرستان نکا، با گرامیداشت یاد و خاطره امام شهید و آرزوی سلامتی برای امام جوان، با اشاره به مشکلات و چالش‌های ناشی از جنگ تحمیلی اظهار کرد: تدابیر دولت و همکاری مسئولان در حمایت از شرکت‌ها، تأمین مواد اولیه و تداوم تولید، نقش مؤثری در حفظ اشتغال داشته است.
وی با اشاره به وضعیت اشتغال شهرستان افزود: میزان ریزش نیروی کار در نکا، در مقایسه با برخی شهرستان‌های دیگر، بسیار محدود بوده است و دفاتر کاریابی نیز به‌صورت روزانه با درخواست کارفرمایان برای تأمین نیروی انسانی در بخش‌های مختلف مواجه هستند.
زاغی با اشاره به مشکلات برخی واحدهای تولیدی در تأمین نیروی کار تصریح کرد: در بخش‌هایی مانند تولید آجر سفال و کوره‌های آجرپزی دستی، به دلیل نبود نیروی انسانی مورد نیاز، برخی واحدها با چالش مواجه شده و حتی تعطیلی را تجربه کرده‌اند.
رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی نکا، ناهماهنگی میان مهارت‌های بخشی از جوانان و نیازهای واقعی شرکت‌ها و واحدهای تولیدی را یکی از موانع مهم تأمین نیروی انسانی دانست.
وی با اشاره به ضرورت تقویت آموزش‌های مهارتی بیان کرد: در همین راستا، جلساتی با مجموعه آموزش فنی‌وحرفه‌ای برگزار شده و بر هدایت جوانان به سمت کسب مهارت‌های مورد نیاز بازار کار تأکید شده است.
زاغی با تأکید بر نقش نظام آموزشی در آماده‌سازی نیروی کار مورد نیاز شهرستان اظهار کرد: مدارس، هنرستان‌ها و دانشگاه‌ها باید متناسب با ظرفیت‌های اشتغال و نیازهای واقعی بازار کار، نیروی انسانی تربیت کنند. به گفته وی، برخی رشته‌های تحصیلی تناسب کافی با فرصت‌های شغلی موجود ندارند و در نتیجه، فارغ‌التحصیلان ممکن است نتوانند از تخصص خود در بازار کار استفاده کنند.
وی همچنین بر اهمیت آموزش‌های فنی و مهارتی در کنار تحصیلات دانشگاهی تأکید کرد و گفت: نیروی انسانی ماهر، سرمایه ارزشمند هر مجموعه است و برخورداری از مهارت می‌تواند به حفظ موقعیت شغلی افراد و تداوم فعالیت واحدهای تولیدی کمک کند.
زاغی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت پرداخت حقوق و مزایا در واحدهای اقتصادی شهرستان اشاره کرد و گفت: به‌جز برخی موارد و مسائل صنفی، شرکت‌ها تاکنون حداقل حقوق مصوب قانون کار را رعایت کرده‌اند و برخی کارفرمایان نیز برای حفظ کارکنان خود، حقوقی بالاتر از حداقل قانونی پرداخت می‌کنند.
وی در پایان با دعوت از جوانان برای توجه بیشتر به آموزش‌های مهارتی اظهار کرد: فرصت‌های شغلی در بخش‌های مختلف وجود دارد و جوانان با کسب مهارت‌های مورد نیاز و آمادگی برای فعالیت در مشاغل موجود می‌توانند از این فرصت‌ها استفاده کنند.
اشتغال پایدار؛ حلقه اتصال جوان، تولید و بازار کار
قرار دادن این چهار روایت در کنار یکدیگر، ابعاد متفاوتی از مسئله اشتغال در نکا را نشان می‌دهد.
جوان تحصیل‌کرده به دنبال فرصتی برای استفاده از دانش و تخصص خود است؛ جوان دیگر می‌خواهد با عبور از موانع مالی، کسب‌وکاری مستقل ایجاد کند؛ تولیدکننده‌ای با سابقه فعالیت اقتصادی از افزایش هزینه‌ها، مشکلات فنی و محدودیت‌های بازار فروش سخن می‌گوید و رئیس اداره کار نیز بر کمبود نیروی ماهر و ضرورت هماهنگی آموزش با نیازهای بازار کار تأکید دارد.
این دیدگاه‌ها نشان می‌دهند که مسئله اشتغال را نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد فرصت‌های شغلی حل‌شده تلقی کرد. ایجاد ارتباط مؤثر میان آموزش و بازار کار، فراهم کردن شرایط مناسب برای توسعه کسب‌وکارها و حفظ واحدهای تولیدی فعال، از جمله موضوعاتی است که باید در برنامه‌ریزی اشتغال مورد توجه قرار گیرد.
البته ارزیابی دقیق وضعیت اشتغال شهرستان به آمارهای معتبر درباره میزان اشتغال و بیکاری، فرصت‌های شغلی ثبت‌شده، تعداد واحدهای فعال و غیرفعال، دستمزدها و میزان ماندگاری مشاغل نیاز دارد؛ داده‌هایی که می‌توانند تصویر روشن‌تری از وضعیت بازار کار نکا ارائه دهند.
در کنار آن، بررسی ظرفیت‌های اقتصادی شهرستان در حوزه‌های کشاورزی، صنعت، خدمات و صنایع تبدیلی نیز می‌تواند به شناسایی فرصت‌هایی کمک کند که امکان توسعه فعالیت اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار در آنها وجود دارد.
مطالبه‌ای فراتر از وعده اشتغال
اشتغال پایدار زمانی محقق می‌شود که جوان بتواند متناسب با توانایی‌های خود وارد بازار کار شود، کارآفرین از امکان شروع و توسعه فعالیت اقتصادی برخوردار باشد و تولیدکننده بتواند با مدیریت هزینه‌ها و دسترسی به بازار فروش، کسب‌وکار خود را حفظ کند.
ازاین‌رو، انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول با ارائه آمارهای شفاف، تشریح برنامه‌های اجرایی و اعلام نتایج قابل ارزیابی، مشخص کنند که برای رفع موانع اشتغال در نکا چه اقداماتی انجام شده و چه برنامه‌ای برای آینده در نظر دارند.
گزارش: سید زینب یداللهی
انتهای خبر/