پارک جنگلی ۱۴۰ هکتاری دالخانی در پیچ‌وخم
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی بلاغ، جنگل برای گردشگر فرصتی برای تماشای طبیعت، استراحت و فاصله گرفتن از هیاهوی زندگی شهری است اما همین حضور اگر بدون رعایت ملاحظات محیط‌زیستی و متناسب با ظرفیت اکولوژیک منطقه مدیریت نشود می‌تواند به عاملی برای تخریب تدریجی طبیعت تبدیل شود.
رهاسازی زباله و پسماندهای غذایی، آلودگی منابع آب و خاک، رفت‌وآمد بی‌ضابطه خودروها، ایجاد آتش در نقاط نامناسب، آسیب به پوشش گیاهی و برهم خوردن آرامش زیستگاه‌های حیات‌وحش از جمله پیامدهای گردشگری مدیریت‌نشده در عرصه‌های جنگلی است. آلودگی صوتی ناشی از پخش موسیقی با صدای بلند نیز می‌تواند آرامش زیستی گونه‌های جانوری را مختل کند.
بر اساس ارزیابی‌های سازمان ملل متحد، توسعه نامتوازن گردشگری می‌تواند با افزایش تولید پسماند، فاضلاب، مصرف منابع طبیعی، فرسایش خاک و اختلال در زیستگاه‌های جانوری همراه باشد. در مقابل مدیریت پایدار گردشگری بر ساماندهی حضور بازدیدکنندگان و کاهش آثار منفی فعالیت‌های انسانی تأکید دارد.
این موضوع درباره جنگل‌های هیرکانی اهمیت بیشتری دارد، جنگل‌هایی که به دلیل قدمت چند ده میلیون ساله و تنوع زیستی قابل توجه در سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند. بر اساس اطلاعات مرکز میراث جهانی یونسکو، بیش از سه هزار و ۲۰۰ گونه گیاهی آوندی و ۵۸ گونه پستاندار در منطقه هیرکانی شناسایی شده‌اند.
جنگل دالخانی رامسر نیز به‌واسطه چشم‌اندازهای طبیعی، مسیرهای جنگلی و دسترسی به ییلاقات جنت‌رودبار، از ظرفیت‌های مهم گردشگری این شهرستان به شمار می‌رود، ظرفیتی که حفظ آن نیازمند توجه هم‌زمان به اقتصاد گردشگری و الزامات حفاظت از منابع طبیعی است.
جمع آوری روزانه زباله در این محور به صورت مستمر انجام می شود
بهنام جنت‌علیپور، بخشدار دالخانی در گفتگو با خبرنگار بلاغ با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری این بخش اظهار کرد: دالخانی به دلیل برخورداری از جنگل‌های سرسبز و جاذبه‌های طبیعی، همواره مورد توجه گردشگران قرار دارد و هر دو دهستان چهل‌شهید و جنت‌رودبار از ظرفیت‌های قابل توجه گردشگری برخوردارند.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مدیریت پسماند در محورهای گردشگری منطقه افزود: یکی از اولویت‌های من از ابتدای حضور در بخشداری، جمع‌آوری مستمر زباله و پاکیزگی مسیرهای گردشگری بوده است.
بخشدار دالخانی با بیان اینکه در محور جنگلی دو نیروی خدماتی به همراه یک خودرو به‌صورت روزانه فعالیت می‌کنند گفت: حدود ۱۰ تا ۱۲ مخزن زباله بلوکی نیز در مسیر احداث شده که به دلیل ساختار آن‌ها، امکان ورود حیوانات و پراکنده شدن زباله‌ها به حداقل می‌رسد. همچنین بنرهای هشدار محیط‌زیستی در مسیر نصب و سرویس‌های بهداشتی موجود نیز به‌روزرسانی شده‌اند.
جنت‌علیپور با اشاره به اشتغال هشت نفر در فعالیت‌های مرتبط با خدمات و نظافت این محور، اخذ بهای خدمات را از اقدامات مؤثر در تأمین هزینه‌های مدیریت پسماند دانست و افزود: در برخی موارد نیز دکه‌داران برای احداث مخازن زباله مشارکت کرده‌اند و همکاری آن‌ها در این زمینه قابل توجه بوده است.
مشاهدات میدانی خبرنگار بلاغ نیز از وضعیت نسبتاً مطلوب نظافت محور اصلی دالخانی حکایت دارد، به‌گونه‌ای که در جریان بازدید از شرایط محور دالخانی نیروهای خدماتی در حال جمع‌آوری زباله مشاهده شدند و وضعیت دکه‌های مسیر نیز در محدوده بازدیدشده نسبتاً مناسب بود.
البته گستردگی این محور کار مدیریت خدمات را دشوارتر می‌کند. مسیر دالخانی از نظر امتداد جاده، پوشش جنگلی و ارتفاع، شرایط متفاوتی با محور جواهرده دارد. بخشدار طول محدوده بخش را از ابتدای خیابان حسین خلعتبری تا آخرین روستا حدود ۷۰ کیلومتر اعلام می‌کند و می‌گوید عملیات جمع‌آوری زباله در حدود ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر از این مسیر انجام می‌شود
بخشدار دالخانی با اشاره به آمار حاصل از دریافت بهای خدمات بیان کرد: در روزهای اوج سفر در شهریورماه، به‌طور میانگین حدود ۲۵۰۰ خودروی گردشگر در روز وارد محور جنگلی می‌شدند که علاوه بر آن خودروهای افراد بومی نیز در این مسیر تردد می کنند.
وی با اشاره به ضرورت تقویت زیرساخت‌های منطقه، آسفالت حدود ۶ کیلومتر از مسیر در سال جاری را از اقدامات انجام‌شده عنوان کرد و گفت: با توجه به طول محور، همچنان به بازسازی آسفالت حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر دیگر از مسیر نیاز داریم تا نقاط دارای مخاطره و بخش‌های نامناسب جاده اصلاح شوند.
جنت‌علیپور همچنین تسهیل فرایندهای اداری برای جذب سرمایه‌گذار و ایجاد مراکز خدماتی و گردشگری را ضروری دانست.
وی همچنین بزرگترین معضل گردشگری در این بخش را زباله دانست و از مسافران خواست زباله‌های خود را در مخازن قرار دهند و همچنین پس از روشن کردن آتش، از خاموش شدن کامل آن اطمینان حاصل کنند.
جنت علیپور با بیان اینکه امسال مشکل خاصی در زمینه آتش‌سوزی و آلودگی صوتی در محور گزارش نشده است،
تأکید کرد: جنگل باید برای گردشگران به منزله خانه خودشان باشد چراکه با بی‌توجهی و رهاسازی زباله، این سرمایه طبیعی به‌سرعت آسیب می‌بیند.
پارک جنگلی دالخانی؛ پروژه ای که آغاز نشده است
در کنار اقدامات خدماتی یکی از طرح‌های مهم مطرح‌شده برای آینده گردشگری دالخانی، ایجاد پارک جنگلی در محدوده‌ای حدود ۱۴۰ هکتار است، طرحی که در صورت اجرای اصولی و نظارت مستمر می‌تواند بستری برای ساماندهی فعالیت‌های گردشگری، تعیین محدوده‌های مجاز خدماتی و کاهش پراکندگی فعالیت‌های انسانی در جنگل باشد.
پیش‌بینی امکاناتی مانند سرویس بهداشتی، آبرسانی، فضاهای استراحت و زیرساخت‌های رفاهی در طرح‌های پیشین پارک جنگلی دالخانی نیز مطرح شده است.
چنین مجموعه‌ای در صورتی که بر پایه ظرفیت‌سنجی محیط‌زیستی و با حداقل مداخله در طبیعت اجرا شود، می‌تواند به تمرکز خدمات در نقاط مشخص، مدیریت بهتر پسماند، کنترل فعالیت دکه‌ها و جلوگیری از توسعه پراکنده سازه‌ها در حاشیه جنگل کمک کند. با این حال ایجاد پارک جنگلی به‌خودی‌خود تضمین‌کننده حفاظت نیست و هرگونه عملیات اجرایی باید تابع ضوابط منابع طبیعی و ملاحظات اکولوژیک باشد.
شهرام اشکانی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان رامسر نیز در گفت‌وگو با خبرنگار بلاغ درباره آخرین وضعیت این طرح اظهار کرد: این طرح پیش‌تر یک‌بار به مزایده گذاشته شد و پس از انتخاب برنده، فرایند واگذاری به سرانجام نرسید. در ادامه مزایده دیگری برگزار شد و فرد دیگری به‌عنوان برنده انتخاب شد، اما برنده مزایده نخست با پیگیری موضوع از مسیر قضایی و مراجعه به دیوان عدالت اداری، موفق به دریافت رأی به نفع خود شد، موضوعی که به ابطال مزایده بعدی نیز انجامید.
وی با اشاره به اینکه تعیین تکلیف نهایی واگذاری همچنان در انتظار طی شدن مراحل قانونی است افزود: بر اساس شرایط فعلی و رأی صادرشده، احتمال ادامه فرایند با برنده مزایده نخست مطرح است و باید منتظر ابلاغ و مشخص شدن مراحل بعدی ماند.
اشکانی با اشاره به اینکه در حال حاضر تعیین تکلیف اجرای رأی و ادامه فرایند واگذاری در دستور کار قرار دارد افزود: محدوده‌ای بیش از ۱۰۰ هکتار برای اجرای این طرح پیش‌بینی شده و در طراحی آن، ساماندهی دکه‌های موجود نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که تعدادی از واحدها به داخل محدوده پارک منتقل و برخی دیگر حذف خواهند شد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان رامسر همچنین از پیش‌بینی استفاده از پنل‌های خورشیدی برای تأمین برق مجموعه خبر داد و توضیح داد: برخی پایه‌های نصب پنل خورشیدی در گذشته به اشتباه به‌عنوان زیرساخت پرورش ماهی معرفی شده بودند، در حالی که برنامه پیش‌بینی‌شده مربوط به تأمین انرژی مجموعه است.
با این توضیحات توقف اجرای طرح را نمی‌توان صرفاً به عدم مراجعه سرمایه‌گذار برنده مزایده اخیر نسبت داد، چراکه به گفته رئیس منابع طبیعی، اختلافات حقوقی و ابطال مراحل مزایده، وضعیت واگذاری را پیچیده کرده است.
حفاظت، شرط ماندگاری گردشگری
آنچه از وضعیت فعلی دالخانی برمی‌آید، وجود ظرفیت قابل توجه گردشگری در کنار اقداماتی برای مدیریت حفاظت و خدمات‌رسانی است اما تداوم این وضعیت به توسعه زیرساخت‌ها، تعیین تکلیف فعالیت واحدهای خدماتی و نظارت مستمر دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
از سوی دیگر افزایش تعداد خودروها و حضور گردشگران، ضرورت توجه به ظرفیت پذیرش محیطی منطقه را دوچندان می‌کند. ایجاد پارک جنگلی نیز تنها زمانی می‌تواند به راهکاری برای توسعه پایدار تبدیل شود که حفاظت از پوشش گیاهی، منابع آب، حیات‌وحش و چشم‌انداز طبیعی بر منافع کوتاه‌مدت اقتصادی اولویت داشته باشد.
دالخانی را نمی‌توان از گردشگری جدا کرد همان‌طور که نمی‌توان گردشگری را به بهای از دست رفتن جنگل توسعه داد. آینده این سرمایه طبیعی در گرو تصمیم‌هایی است که رونق اقتصادی را در کنار مسئولیت حفاظت از طبیعت قرار دهد، تصمیم‌هایی که اجرای به‌موقع طرح‌های ساماندهی و نظارت بر عملکرد بهره‌برداران، بخش مهمی از آن خواهد بود.
گزارش: محمدعلی جوربنیان
انتهای خبر/