آموزش پدافند غیرعامل باید به فرهنگ عمومی تبدیل شود
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» پدافند غیرعامل یکی از مؤلفه‌های مهم افزایش آمادگی جامعه در برابر حوادث، بحران‌ها و تهدیدات احتمالی است؛ موضوعی که آموزش آن در مدارس، به دلیل ارتباط مستقیم با نسل آینده و خانواده‌ها، اهمیت ویژه‌ای دارد. مدارس می‌توانند با آموزش مهارت‌های امدادی، اصول ایمنی و شیوه‌های مواجهه با شرایط اضطراری، دانش‌آموزان را برای مدیریت موقعیت‌های بحرانی آماده کنند.
در همین راستا، آموزش و پرورش شهرستان عباس‌آباد با اجرای برنامه‌هایی همچون زنگ پدافند غیرعامل، آموزش‌های امدادی و برگزاری مانورهای عملیاتی با مشارکت دستگاه‌های خدمات‌رسان، تلاش کرده است مفاهیم ایمنی و مدیریت بحران را از سطح آموزش‌های نظری به مهارت‌های کاربردی تبدیل کند.
محمود الیاسی، مدیر اداره آموزش و پرورش شهرستان عباس‌آباد، در گفتگوی تفصیلی با خبرنگار «بلاغ» به تشریح برنامه‌های این مجموعه در حوزه پدافند غیرعامل، نقش دستگاه‌های امدادی در آموزش دانش‌آموزان، وضعیت ایمنی و استحکام مدارس، ضرورت استمرار آموزش‌های مدیریت بحران و همچنین فرهنگ‌سازی برای اصلاح الگوی مصرف انرژی پرداخته است.
بلاغ: با توجه به اهمیت هفته پدافند غیرعامل، آموزش و پرورش شهرستان عباس‌آباد چه برنامه‌هایی برای آشنایی دانش‌آموزان با این موضوع اجرا کرده است؟
الیاسی: در آخرین روز هفته پدافند غیرعامل قرار داریم و این فرصت را مغتنم می‌شماریم تا بر اهمیت این موضوع و ضرورت توجه به آن در محیط‌های آموزشی تأکید کنیم. خوشبختانه در مجموعه آموزش و پرورش شهرستان عباس‌آباد، اقدامات مناسبی در زمینه فرهنگ‌سازی و ارائه آموزش‌های موردنیاز به دانش‌آموزان انجام شده است.
یکی از برنامه‌های محوری ما در این هفته، برگزاری مراسم زنگ پدافند غیرعامل با حضور مسئولان شهرستان بود که طی آن، اهمیت پدافند غیرعامل، ضرورت آمادگی در برابر حوادث و نقش دانش‌آموزان در ارتقای ایمنی جامعه برای آنان تشریح شد.
پس از این برنامه نیز آموزش‌های لازم در مدارس دنبال شد تا دانش‌آموزان علاوه بر آشنایی با مفاهیم پدافند غیرعامل، با شیوه‌های عملی مواجهه با شرایط اضطراری آشنا شوند.
امروز نیز مانور سراسری پدافند غیرعامل را در مدارس شهرستان، از جمله مدرسه سروش در محدوده کلارآباد و خوشامیان، برگزار کردیم. در این برنامه، دستگاه‌های خدمات‌رسان از جمله اورژانس و جمعیت هلال‌احمر حضور فعال و مؤثری داشتند و آموزش‌های لازم به دانش‌آموزان ارائه شد.
بلاغ: نقش دستگاه‌های خدمات‌رسان در اجرای این مانورها و آموزش دانش‌آموزان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
الیاسی: یکی از نکات ارزشمند برنامه‌های امسال، مشارکت و همراهی دستگاه‌های مختلف شهرستان بود. واقعیت این است که موضوع پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، مسئولیت یک دستگاه خاص نیست و تحقق اهداف آن نیازمند همکاری و هم‌افزایی همه مجموعه‌هاست.
حضور نیروهای اورژانس، هلال‌احمر و سایر دستگاه‌های خدمات‌رسان در مدارس، این فرصت را فراهم می‌کند که دانش‌آموزان آموزش‌ها را به‌صورت عینی و عملی دریافت کنند. وقتی دانش‌آموز با حضور نیروهای متخصص، شیوه امدادرسانی، کمک‌های اولیه و اقدامات ضروری هنگام وقوع حادثه را مشاهده و تمرین می‌کند، میزان یادگیری و آمادگی او به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد.
خوشبختانه در شهرستان عباس‌آباد دستگاه‌ها در این زمینه فعال هستند و در مدارس متعددی آموزش‌های لازم ارائه شده است. امیدواریم این تعامل و همکاری در آینده نیز با جدیت بیشتری ادامه پیدا کند.
بلاغ: یکی از موضوعات مهم در پدافند غیرعامل، آموزش مهارت‌های امدادی است. چه اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است؟
الیاسی: اعتقاد ما این است که آموزش کمک‌های اولیه و مهارت‌های امدادی باید به یک ضرورت عمومی تبدیل شود. هر خانواده باید دست‌کم یک فرد آموزش‌دیده و آشنا با اصول اولیه امدادرسانی داشته باشد تا در زمان وقوع حادثه بتواند اقدامات اولیه و ضروری را انجام دهد.
به همین دلیل، آموزش کمک‌های اولیه، آشنایی با اصول امداد و نجات و شناخت اقدامات ضروری هنگام وقوع حوادث در برنامه‌های آموزشی مدارس قرار گرفته است.
دانش‌آموزان باید بدانند در شرایطی مانند وقوع زلزله، آتش‌سوزی یا سایر حوادث احتمالی چه اقداماتی انجام دهند، چگونه از خود و دیگران محافظت کنند و در چه شرایطی باید از نیروهای امدادی کمک بگیرند.
این آموزش‌ها صرفاً برای محیط مدرسه نیست؛ بلکه دانش‌آموزان می‌توانند آموخته‌های خود را به خانواده‌ها منتقل کنند و به سفیران آگاهی و ایمنی در محیط خانه و جامعه تبدیل شوند.
بلاغ: در زمینه آشنایی دانش‌آموزان با نقاط امن مدارس و نحوه پناه‌گیری هنگام حوادث چه برنامه‌هایی اجرا شده است؟
الیاسی: یکی از محورهای مهم آموزش‌های ما، آشنایی دانش‌آموزان با محیط مدرسه و شناخت نقاط امن و ناامن است. دانش‌آموز باید بداند هنگام وقوع زلزله یا هر حادثه دیگری، به کدام قسمت مدرسه مراجعه کند، از چه مکان‌هایی فاصله بگیرد و چه اقداماتی را برای حفظ جان خود انجام دهد.
خوشبختانه این آموزش‌ها با مشارکت فعال دانش‌آموزان در مدارس شهرستان دنبال شده است. تلاش کرده‌ایم دانش‌آموزان فقط شنونده مطالب آموزشی نباشند، بلکه در تمرین‌ها و برنامه‌های عملی نیز مشارکت کنند.
نکته مهم این است که آمادگی در برابر بحران باید پیش از وقوع حادثه ایجاد شود. نمی‌توان منتظر ماند تا اتفاقی رخ دهد و سپس به فکر آموزش و اطلاع‌رسانی افتاد. بنابراین، شناخت محیط، آشنایی با مسیرهای خروج اضطراری و یادگیری رفتار صحیح در شرایط بحرانی از جمله موضوعاتی است که باید به‌صورت مستمر در مدارس مورد توجه قرار گیرد.
بلاغ: وضعیت ایمنی و استحکام مدارس شهرستان عباس‌آباد چگونه است و برای مدارس قدیمی چه برنامه‌ای دارید؟
الیاسی: در مجموع، وضعیت بسیاری از مدارس شهرستان از نظر شرایط ساختمانی و استحکام قابل قبول است. بخش قابل توجهی از مدارس ما در سال‌های اخیر احداث شده‌اند و کمتر از ۱۰ سال از عمر برخی از این فضاهای آموزشی می‌گذرد.
با این حال، تعدادی از مدارس شهرستان قدمت بیشتری دارند و طبیعتاً نیازمند بررسی، توجه و اقدامات تکمیلی در حوزه ایمنی و مقاوم‌سازی هستند.
این موضوع در دستور کار آموزش و پرورش قرار دارد و در کنار برنامه‌های مرتبط با نهضت مدرسه‌سازی، پیگیری موضوع استحکام‌بخشی و بهبود وضعیت فضاهای آموزشی قدیمی نیز از اولویت‌های ماست.
اعتقاد داریم محیط آموزشی باید فضایی ایمن و استاندارد برای تحصیل دانش‌آموزان باشد. به همین دلیل، در کنار آموزش مهارت‌های مقابله با بحران، ارتقای ایمنی ساختمان‌های مدارس نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
البته باید توجه داشت که آموزش دانش‌آموزان درباره نقاط امن و رفتار صحیح هنگام حوادث، مکمل اقدامات عمرانی و ایمن‌سازی مدارس است و هر دو موضوع باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شوند.
بلاغ: آیا برنامه‌های پدافند غیرعامل در مدارس صرفاً محدود به هفته پدافند غیرعامل و برگزاری مانور است؟
الیاسی: قطعاً خیر. یکی از موضوعاتی که همواره بر آن تأکید داشته‌ایم، استمرار آموزش‌هاست. اعتقاد نداریم که پدافند غیرعامل صرفاً به برگزاری یک مراسم، گرفتن چند عکس یا اجرای یک مانور محدود شود.
هدف اصلی ما این است که آموزش‌های مرتبط با ایمنی، امداد و مدیریت بحران به بخشی از برنامه‌های مستمر مدارس تبدیل شود.
خوشبختانه در مقایسه با گذشته، اقدامات آموزشی گسترده‌تری در مدارس شهرستان انجام شده و دانش‌آموزان امسال آموزش‌های مناسب‌تری دریافت کرده‌اند. برنامه‌ریزی ما نیز بر این اساس است که این روند در تمامی مدارس شهرستان استمرار داشته باشد.
باید بتوانیم اهمیت پدافند غیرعامل را برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها به‌درستی تبیین کنیم و مهارت‌هایی را به آنان بیاموزیم که در زندگی واقعی کاربرد داشته باشد.
رسالت آموزش و پرورش تنها انتقال محتوای درسی نیست؛ بلکه آماده‌سازی دانش‌آموزان برای زندگی مسئولانه و مواجهه آگاهانه با شرایط مختلف نیز بخشی از وظایف اساسی این مجموعه محسوب می‌شود.
بلاغ: موضوع ناترازی انرژی و ضرورت صرفه‌جویی در مصرف سوخت نیز این روزها اهمیت زیادی پیدا کرده است. آموزش و پرورش چه نقشی در این زمینه دارد؟
الیاسی: یکی دیگر از موضوعات مهمی که در برنامه‌های آموزشی امسال به‌طور جدی دنبال می‌کنیم، فرهنگ‌سازی در زمینه مدیریت مصرف انرژی است.
با توجه به شرایط کشور و مسئله ناترازی انرژی، صرفه‌جویی در مصرف سوخت و استفاده بهینه از منابع انرژی اهمیت بسیار زیادی دارد. ما نیز در آموزش و پرورش تلاش کرده‌ایم این موضوع را به یکی از محورهای جدی فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی مدارس تبدیل کنیم.
در همین راستا، چندین بار از طریق بخشنامه‌ها و همچنین در جلسات مدیران مدارس، بر ضرورت آموزش فرهنگ صحیح مصرف انرژی تأکید کرده‌ایم.
باور ما این است که دانش‌آموزان بهترین سفیران فرهنگ‌سازی در خانواده‌ها هستند. وقتی یک دانش‌آموز با اهمیت صرفه‌جویی در مصرف گاز، برق و سایر منابع انرژی آشنا شود، می‌تواند این آگاهی را به محیط خانه منتقل کند و حتی اعضای خانواده را به رعایت الگوی صحیح مصرف تشویق کند.
هدف ما این است که دانش‌آموزان خودشان در این زمینه پیشگام باشند و با رفتار صحیح، نقش مؤثری در مدیریت مصرف انرژی ایفا کنند.
بلاغ: مهم‌ترین اولویت آموزش و پرورش شهرستان عباس‌آباد در حوزه ایمنی و فرهنگ‌سازی چیست؟
الیاسی: اولویت اصلی ما این است که آموزش‌های مرتبط با پدافند غیرعامل، مدیریت بحران، کمک‌های اولیه و ایمنی به شکل مستمر و هدفمند در مدارس دنبال شود.
ما باید دانش‌آموزانی تربیت کنیم که در کنار تحصیل و کسب دانش، از مهارت‌های ضروری برای مواجهه با شرایط غیرمنتظره نیز برخوردار باشند.
از سوی دیگر، ارتقای ایمنی فضاهای آموزشی، پیگیری وضعیت مدارس قدیمی، همکاری با دستگاه‌های خدمات‌رسان و گسترش آموزش‌های خانواده‌محور از جمله موضوعاتی است که با جدیت دنبال می‌کنیم.
در حوزه مدیریت مصرف انرژی نیز امیدواریم با مشارکت دانش‌آموزان و خانواده‌ها بتوانیم گام‌های مؤثری در ترویج فرهنگ صرفه‌جویی برداریم.
در نهایت از همه دستگاه‌های اجرایی، نیروهای امدادی و خدمات‌رسان و مجموعه‌هایی که در اجرای برنامه‌های آموزشی و مانورهای پدافند غیرعامل با آموزش و پرورش همکاری کردند، قدردانی می‌کنم.
امیدواریم با استمرار این برنامه‌ها، مدارس شهرستان عباس‌آباد به محیط‌هایی ایمن‌تر و دانش‌آموزان ما به نسلی آگاه، توانمند و برخوردار از مهارت‌های لازم برای مدیریت شرایط بحرانی تبدیل شوند.
بلاغ: پدافند غیرعامل زمانی به هدف واقعی خود می‌رسد که از یک مناسبت تقویمی فراتر برود و به فرهنگ عمومی، رفتار روزمره و مهارتی ماندگار در میان دانش‌آموزان و خانواده‌ها تبدیل شود.
گفتگو: امیرحسین بابایی
انتهای خبر/