مدیریت مصرف از خانه‌ها آغاز می‌شود
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی بلاغ؛ با نزدیک شدن روزهای سرد سال، پایداری جریان گاز در مازندران مسئله‌ای است که به امنیت انرژی خانوارها، استمرار تولید در مرغداری‌ها و واحدهای صنعتی، آمادگی زیرساخت‌های حیاتی و حتی کیفیت مدیریت بحران در استان گره خورده است.
مانور سراسری مدیریت ناترازی انرژی در شرکت گاز مازندران با حضور مسئولان ملی و استانی و مشارکت استان‌های مازندران، گلستان و خراسان شمالی در مازندران، صحنه‌ای برای سنجش آمادگی دستگاه‌ها در برابر سناریوهای دشوار زمستانی بود. مانوری که در کنار آزمون آمادگی عملیاتی، بر یک واقعیت مهم نیز انگشت گذاشت: عبور مطمئن از فصل سرد، تنها با آمادگی تأسیسات ممکن نیست و به هماهنگی دستگاه‌ها، تأمین سوخت جایگزین و مشارکت مردم در مدیریت مصرف نیاز دارد.
ناترازی انرژی، به‌ویژه در روزهای اوج مصرف، مسئله‌ای فراتر از میزان تولید و تقاضاست. در چنین شرایطی، نحوه اولویت‌بندی مصرف، آمادگی زیرساخت‌ها، سرعت واکنش دستگاه‌ها و امکان تأمین سوخت جایگزین تعیین می‌کند که فشار کمبود انرژی تا چه اندازه به زندگی روزمره مردم و فعالیت واحدهای تولیدی منتقل شود.
در مازندران، این مسئله با شرایط خاص استان پیوند خورده است. استانی با حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار مشترک گاز که ۹۲ درصد آنان را مشترکان خانگی تشکیل می‌دهند و در ایام اوج سفر نیز با افزایش جمعیت شناور مواجه می‌شود. از این رو، هر برنامه‌ای برای مدیریت ناترازی انرژی باید هم‌زمان دو ضرورت را دنبال کند: حفظ پایداری گازرسانی به خانوارها و پیش‌بینی راهکارهایی برای تداوم فعالیت بخش‌های ضروری و مولد.
در کنار برنامه‌ریزی دستگاه‌های اجرایی، تقویت زیرساخت‌ها و پیش‌بینی تمهیدات لازم برای تأمین پایدار گاز، مدیریت مصرف همچنان یکی از مؤلفه‌های اصلی عبور از روزهای سرد سال است. موضوعی که تحقق آن تنها به تصمیم‌های مدیریتی محدود نمی‌شود و به همراهی مردم، اصلاح الگوی مصرف و پرهیز از مصارف غیرضروری نیز وابسته است. در واقع، پایداری شبکه گاز زمانی بیش از پیش دست‌یافتنی خواهد بود که اقدامات زیرساختی با مسئولیت‌پذیری مصرف‌کنندگان همراه شود.
سناریوهای محدودیت گاز از اردیبهشت تدوین شده است
هژبر جوادی، در حاشیه مانور سراسری مدیریت ناترازی انرژی با بیان اینکه در خط مقدم مدیریت ناترازی انرژی، برنامه‌ریزی برای حفظ پایداری شبکه و اولویت‌بندی مصارف قرار دارد؛ اظهار کرد: برنامه‌ریزی برای مواجهه با شرایط مختلف تأمین گاز از اردیبهشت‌ماه آغاز شده و سناریوهای متناسب با سطوح ۳۰، ۵۰ و ۷۰ درصدی محدودیت جریان گاز، برای اجرا در مناطق مختلف استان تدوین شده است.
وی با اشاره به وجود حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار مشترک گاز در مازندران و سهم ۹۲ درصدی مشترکان خانگی افزود: افزایش جمعیت شناور استان در ایام اوج سفر، اهمیت آمادگی عملیاتی و مدیریت دقیق جریان گاز را دوچندان می‌کند.
مدیرعامل شرکت گاز مازندران، تأمین پایدار گاز بخش خانگی را محور اصلی برنامه‌ریزی این شرکت برای زمستان پیش‌رو دانست و تأکید کرد: مانور برگزارشده فرصتی برای ارزیابی آمادگی واحدهای مرتبط، تقویت هماهنگی‌های عملیاتی و ارتقای توان مدیریت شرایط احتمالی است.
جوادی از پیش‌بینی برنامه‌هایی برای پایش مشترکان پرمصرف، مدیریت مصارف غیرضروری و بررسی مصرف ویلاهای دارای استخر و واحدهای اقامتی خالی از سکنه خبر داد و گفت: برنامه کاهش ۲۵ درصدی مصرف گاز دستگاه‌های اجرایی نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۴ ابلاغ شده است.
به گفته وی، مصرف گاز دستگاه‌های اجرایی از ابتدای آبان‌ماه تا پایان فروردین ۱۴۰۶ به‌صورت مستمر پایش خواهد شد و این برنامه در مجموعه کارکنان شرکت گاز استان نیز به اجرا درمی‌آید.
مدیرعامل شرکت گاز مازندران همچنین هماهنگی با شرکت‌های گاز استان‌های همجوار و پیگیری مدیریت مصرف صنایع را از دیگر محورهای آمادگی برای زمستان برشمرد و افزود: اهمیت این اقدامات در آن است که مدیریت مصرف نباید تنها به توصیه‌های عمومی محدود بماند. پایش مستمر، ارائه اطلاعات روشن درباره الگوی مصرف و اجرای ضوابط برای بخش‌های مختلف، می‌تواند به تبدیل صرفه‌جویی از یک توصیه مقطعی به رفتاری مؤثر در مدیریت انرژی کمک کند.
تحقق کاهش مصرف، نیازمند آن است که مسئولیت‌پذیری تنها از خانوارها مطالبه نشود. دستگاه‌های اجرایی، مراکز تجاری، واحدهای صنعتی و مجموعه‌های خدماتی نیز باید در عمل به الگوی مصرف بهینه پایبند باشند.
۱۲ هدف عملیاتی برای سنجش آمادگی صنعت گاز
شکوهیان، مدیر HSE شرکت ملی گاز ایران نیز با اشاره به تعریف ۱۲ هدف عملیاتی برای این مانور اظهار کرد: شرکت‌های گاز از مدت‌ها قبل برنامه‌ریزی برای مواجهه با شرایط اضطراری و حفظ پایداری جریان گاز را آغاز کرده‌اند.
وی افزود: در این مانور، آمادگی تیم‌های عملیاتی، توان بازتوانی تأسیسات، برقراری مجدد جریان گاز و میزان هماهنگی واحدهای درون‌سازمانی و دستگاه‌های برون‌سازمانی ارزیابی می‌شود.
به گفته شکوهیان، نتایج مانور برای شناسایی نقاط قوت و ضعف و تعریف اقدامات اصلاحی مورد استفاده قرار خواهد گرفت تا آمادگی عملیاتی صنعت گاز برای زمستان پیش‌رو ارتقا یابد.
وی در بخش دیگری از اظهارات خود، مدیریت مصرف و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی را دو ضرورت اساسی برای عبور از زمستان دانست و تأکید کرد: حفظ پایداری گازرسانی، علاوه بر آمادگی شرکت‌های گاز، به همکاری سازمان‌ها، صنایع و مشترکان وابسته است.
شکوهیان با اشاره به پیچیدگی و زمان‌بر بودن بازگرداندن جریان گاز پس از قطع، به‌ویژه در شبکه‌های گسترده شهری، پیشگیری از اختلال و کاهش مصارف غیرضروری را از اولویت‌های مدیریت انرژی برشمرد.
سوخت جایگزین، ضرورت تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی
محسن اسدی، نیز تأمین به‌موقع سوخت جایگزین و تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی را از الزامات مدیریت ناترازی انرژی دانست و اظهار کرد: با توجه به احتمال محدودیت تأمین گاز، آمادگی زیرساخت‌های حیاتی، تجهیز سامانه‌های گرمایشی به سوخت جایگزین و آموزش دستگاه‌ها باید با جدیت دنبال شود.
وی همچنین از ابلاغ دستورالعمل تاب‌آوری و تداوم خدمات‌رسانی در استان‌های شمالی خبر داد و افزود: استانداران سه استان شمالی مسئولیت راهبری اجرای این دستورالعمل را بر عهده دارند و تحقق اهداف آن مستلزم مشارکت همه دستگاه‌های مسئول است.
معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور، با تأکید بر همکاری شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، دستگاه‌های اجرایی و بخش‌های صنعتی تصریح کرد: مدیریت مصرف باید در سطح ملی دنبال شود و تأمین سوخت جایگزین برای مناطق نیازمند، با برنامه‌ریزی و هماهنگی بین‌بخشی انجام گیرد.
اطلاع‌رسانی شفاف باید هم‌زمان با اقدامات فنی باشد
محمدمهدی پوینده، مدیرکل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت، نیز با تأکید بر ضرورت تدوین و تمرین برنامه‌های اضطراری، هماهنگی بین‌بخشی و اطلاع‌رسانی شفاف به مردم، مدیریت شرایط احتمالی ناترازی انرژی را نیازمند آمادگی مستمر دانست.
وی افزود: تداوم تولید، انتقال و توزیع حامل‌های انرژی، مأموریتی راهبردی است که در شرایط اضطراری به آمادگی مستمر و همکاری همه دستگاه‌ها نیاز دارد.
مدیرکل پدافند غیرعامل و مدیریت بحران وزارت نفت، با اشاره به ضرورت ارتقای آمادگی استان‌های شمالی افزود: دستگاه‌های اجرایی باید متناسب با وظایف خود، برنامه‌های مدیریت بحران را تدوین و با اجرای مانور، میزان آمادگی عملیاتی و هماهنگی‌های خود را ارزیابی کنند.
وی مدیریت مصرف گاز و مشارکت مردم را از عوامل مؤثر در پایداری شبکه دانست و بر ضرورت فرهنگ‌سازی، آموزش عمومی و اطلاع‌رسانی مسئولانه درباره شرایط پیش‌رو تأکید کرد.
تأکید بر اطلاع‌رسانی شفاف، یکی از ابعاد مهم مدیریت بحران انرژی است. زیرا تصمیم‌های مربوط به محدودیت مصرف، تغییر برنامه فعالیت دستگاه‌ها یا استفاده از سوخت جایگزین، زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که مردم و فعالان اقتصادی از وضعیت، الزامات و مسئولیت‌های خود اطلاع کافی داشته باشند. اطلاع‌رسانی به‌موقع، علاوه بر کاهش ابهام، می‌تواند از انتشار شایعات و شکل‌گیری نگرانی‌های غیرضروری جلوگیری کند و زمینه همراهی بیشتر مردم با برنامه‌های مدیریت مصرف را فراهم آورد.
تأمین گاز خانوارها خط قرمز مازندران است
حسینعلی محمدی، با بیان اینکه در سطح استانی، دغدغه اصلی مدیریت بحران، حفظ جریان گاز بخش خانگی در کنار جلوگیری از اختلال در فعالیت‌های ضروری و تولیدی است؛ اظهار کرد: تأمین گاز خانوارها خط قرمز استان است و برای تحقق این هدف، همکاری دستگاه‌های ملی در کاهش محدودیت‌های احتمالی ضرورت دارد.
وی مدیریت مصرف، هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و برنامه‌ریزی برای تأمین سوخت جایگزین صنایع و بخش کشاورزی را از اولویت‌های مدیریت بحران انرژی برشمرد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری مازندران با اشاره به جایگاه مازندران در تولید محصولات کشاورزی و تأمین پروتئین کشور افزود: تأمین سوخت مورد نیاز واحدهای تولیدی، به‌ویژه مرغداری‌ها، اهمیت ویژه‌ای دارد.
محمدی همچنین بر ضرورت تقویت ذخایر سوخت، آمادگی نیروگاه‌ها و همراهی مردم در صرفه‌جویی انرژی تأکید کرد و هماهنگی بین دستگاه‌ها و اجرای برنامه‌های پیشگیرانه را زمینه‌ساز پایداری جریان گاز در فصل سرد سال دانست.
محدودیت گاز تنها به کاهش آسایش خانوارها منجر نمی‌شود. برای استانی مانند مازندران که بخش مهمی از ظرفیت تولید محصولات کشاورزی و پروتئینی کشور را در خود جای داده است، برنامه‌ریزی برای تأمین سوخت مرغداری‌ها و سایر واحدهای ضروری یک مساله جدی است. . در صورت نبود برنامه جایگزین، فعالیت برخی واحدهای تولیدی نیز ممکن است با اختلال مواجه شود و پیامدهای آن به زنجیره تأمین کالاهای ضروری برسد.
پایداری گاز، مسئولیتی همگانی
زمستان برای شبکه گازرسانی، آزمون هم‌زمان زیرساخت، برنامه‌ریزی و مدیریت مصرف است. آزمونی که نتیجه آن با میزان آمادگی در لحظه نیاز سنجیده می‌شود.
گرچه مانور سراسری مدیریت ناترازی انرژی در شرکت گاز مازندران، فرصتی برای ارزیابی توان عملیاتی و هماهنگی دستگاه‌ها فراهم کرده است. اما ارزش نهایی آن به اقداماتی بستگی دارد که پس از پایان مانور دنبال می‌شوند: رفع نقاط ضعف شناسایی‌شده، اطمینان از دسترسی به سوخت جایگزین، آمادگی نیروهای اجرایی و ارائه اطلاعات روشن به مردم.
در این میان، اولویت‌دادن به تأمین پایدار گاز خانوارها، بدون غفلت از نیازهای ضروری بخش تولید و خدمات، نیازمند تصمیم‌گیری دقیق و هماهنگی مستمر است. مدیریت مصرف نیز زمانی اثرگذار خواهد بود که مسئولیت آن میان همه بخش‌ها توزیع شود و دستگاه‌های اجرایی در عمل پیشگام باشند.
با وجود همه برنامه‌ریزی‌ها، آمادگی‌های عملیاتی و تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای مدیریت ناترازی انرژی، نقش مردم در کنترل مصرف گاز را نمی‌توان نادیده گرفت. تنظیم دمای وسایل گرمایشی، جلوگیری از هدررفت انرژی و پرهیز از مصرف بی‌رویه، اقداماتی ساده اما اثرگذارند که در مقیاس جمعی می‌توانند به کاهش فشار بر شبکه گاز کمک کنند. از این منظر، مدیریت مصرف نه جایگزین مسئولیت دستگاه‌ها، بلکه مکمل اقدامات اجرایی و زیرساختی برای تأمین پایدار گاز و حفظ اولویت مصرف خانگی در روزهای سرد سال است.
زمستان هنوز در راه است. فرصت باقی‌مانده باید به فرصتی برای سنجش، اصلاح و تکمیل آمادگی‌ها تبدیل شود. پایداری انرژی نتیجه پیوند برنامه‌ریزی دقیق، زیرساخت تاب‌آور، همکاری بین‌بخشی و مشارکت مسئولانه مردم است. پیوندی که اثر آن در روزهای اوج مصرف، بیش از هر زمان دیگری محک خواهد خورد.
انتهای خبر/