چرا دو تاریخ برای شهادت حضرت زهرا (س)؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی بلاغ، در آستانه ایام فاطمیه، گفتگویی تفصیلی با حجت‌الاسلام رضا محمودیان، کارشناس مسائل مذهبی، ترتیب داده‌ایم تا ابعاد مختلف شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، روایات متفاوت درباره تاریخ آن و علل اختلاف در منابع تاریخی را بررسی کنیم.

حجت‌الاسلام محمودیان در ابتدای این گفتگو با اشاره به اهمیت ایام فاطمیه، اظهار داشت: شهادت حضرت زهرا(س) در سال یازدهم هجرت رخ داده است و در این میان، بین مورخان شیعه و اهل سنت اتفاق نظر وجود دارد، اما اختلاف اصلی در ماه و روز آن است. این اختلاف، ریشه در عوامل متعددی دارد که مهم‌ترین آن، ساختار خط کوفی و عدم وجود نقطه و اعراب در آن است.

وی افزود: در سده‌های نخستین، خط کوفی فاقد نقطه بود و همین امر باعث شد تا واژه «سبعون» (هفتاد) و «تسعون» (نود) در برخی نسخه‌ها قابل تفکیک نباشد. به همین دلیل، دو روایت اصلی درباره مدت حیات حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص) شکل گرفت: یک روایت، ۷۵ روز و روایت دیگر، ۹۵ روز را ذکر کرده است.

این کارشناس مسائل مذهبی با اشاره به روایات معتبر در این زمینه، تصریح کرد: مرحوم کلینی در کتاب شریف کافی، دو روایت با سند معتبر از امام صادق(ع) نقل کرده است که بر اساس آن‌ها، حضرت فاطمه(س) ۷۵ روز پس از رحلت پیامبر(ص) به شهادت رسیده‌اند. اما طبری امامی نیز روایتی از امام صادق(ع) نقل کرده که در یک نسخه، ۷۵ روز و در نسخه دیگر، ۹۵ روز ذکر شده است. روایت ۹۵ روز، با سوم جمادی‌الثانی انطباق دارد و روایت ۷۵ روز، با سیزدهم جمادی‌الاولی.

وی در ادامه به فاطمیه اول و دوم اشاره کرد و گفت: بر اساس روایت ۷۵ روز، شهادت حضرت زهرا(س) در سیزدهم جمادی‌الاولی رخ داده است که به آن «فاطمیه اول» می‌گویند. بر اساس روایت ۹۵ روز، شهادت آن حضرت در سوم جمادی‌الثانی بوده است که به آن «فاطمیه دوم» گفته می‌شود. علمای شیعه هر دو روایت را معتبر می‌دانند و به همین دلیل، هر دو ایام را به عزاداری و سوگواری می‌پردازند.

محمودیان با تأکید بر اینکه این اختلاف، خللی در اصل واقعه ایجاد نمی‌کند، افزود: آنچه مسلم است، این است که حضرت فاطمه(س) پس از رحلت پیامبر(ص)، در اثر حوادث تلخی که بر ایشان گذشت، به شهادت رسیدند. مظلومیت آن حضرت، در منابع شیعه و سنی نقل شده است و حتی دشمن‌ترین افراد نیز نتوانسته‌اند آن را انکار کنند.

وی با اشاره به علل دیگر اختلاف در تاریخ شهادت، اظهار داشت: عوامل متعددی در این اختلاف دخیل بوده است. از یک سو، منع تدوین حدیث در قرن اول هجری و از سوی دیگر، خصومت بنی‌امیه و بنی‌عباس با اهل بیت(ع) و تلاش آنان برای تحریف تاریخ، باعث شد که ثبت دقیق حوادث تاریخی، از جمله تاریخ شهادت حضرت زهرا(س)، با دشواری مواجه شود. همچنین در فرهنگ عرب، ثبت تاریخ حیات و وفات زنان، چندان مورد توجه نبوده است.

این کارشناس مذهبی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به اهمیت بزرگداشت ایام فاطمیه اشاره کرد و گفت: فاطمیه، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی مظلومیت بانوی دو عالم و تبیین حقانیت اهل بیت(ع). حضرت زهرا(س) با خطبه فدکیه و موضع‌گیری‌های شجاعانه خود، در برابر انحراف از مسیر ولایت ایستاد و جان خود را در این راه فدا کرد. امروز نیز ما باید با الگوگیری از آن حضرت، در برابر ظلم و انحراف ایستادگی کنیم.

محمودیان در پایان با اشاره به اینکه مخفی ماندن قبر حضرت زهرا (س) نیز نشانه‌ای از مظلومیت و اعتراض ایشان به غصب خلافت است، خاطرنشان کرد: حضرت زهرا(س) وصیت کردند که شبانه دفن شوند و قبرشان مخفی بماند. این وصیت، خود یک اعتراض تاریخی به کسانی بود که حق اهل بیت(ع) را غصب کردند. امروز نیز این مظلومیت، درس ایستادگی و حق‌طلبی را به ما می‌آموزد و فاطمیه، فرصتی برای تجدید عهد با آرمان‌های آن حضرت است.

انتهای خبر/