روز و مناسبتی که به ریش‌مان می‌خندد

تاریخ انتشار : چهارشنبه ۹ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۱۴:۴۲
Share/Save/Bookmark
 
روزی را در جهان بویژه سرمایه‌داری در نظر گرفته بودند تا از مصرف‌کنندگان در قبال زیادت‌خواهی سرمایه‌داری حمایت شود، اما در کشورمان مثل سایر بخش‌ها، نعل‌ها وارونه زده می‌شوند.
روز و مناسبتی که به ریش‌مان می‌خندد
به گزارش بلاغ،  در تقویم رسمی کشورمان، روز نهم اسفند با عنوان «روز ملی حمایت از حقوق مصرف کنندگان» نام گذاری شده است. اختصاص یک روز از سال به حقوق مصرف‌کننده و پیش‌بینی مرجعی برای جبران خسارت‌های مصرف‌کنندگان و مبارزه با متخلفان، نشان دهنده رویکرد مسئولان به اهمیت موضوع و تبدیل آن از عرصه شعار به عمل است. مصرف کننده، حقوقی دارد که به طور خلاصه عبارتند از: حق برخورداری از اطلاعات کامل، حق انتخاب، حق برخورداری از ایمنی و حق برخورداری از حمایت دولت.
 
حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان یعنی چه؟
 حقوق مصرف كننده يعني مجموعه اختيارات و امتيازاتي كه مصرف كننده در قبال عمل خريد يك كالا يا خدمات از فروشنده دريافت مي‌كند تا در صورت بروز اشكال، معلوم شدن عيب و نقص، احراز ضرر و زيان، عدم كارآيي و ثمر بخشي و يا ايراد خسارت، براي جبران ضرر خود از آن استفاده كند.
 
تاريخچه حقوق مصرف كننده
آنچه در كتب اقتصادي ذكر مي‌كنند در سال 1962 حقوقي تحت عنوان حقوق مصرف كننده را با سخنراني جان – اف- كندي به رسميت مي‌شناسند.

كندي در آن سخنراني لزوم قانونگذاري جديد و اقدام هماهنگ را خاطرنشان ساخت و چهار حق را به عنوان حداقل حقوق براي مصرف كننده به رسميت شناخت: 1- حق برخورداري از ايمني 2- حق برخورداري از اطلاعات كامل 3- حق برخورداري از حمايت دولت 4- حق انتخاب
اما پيش از وي در حدود يك هزارو صد سال قبل پيامبر عظيم الشأن اسلام با قانوني تحت عنوان ممنوعيت غش در معامله عملاً حقوقي را براي حمايت از مصرف كننده وضع فرمودند.
 
تعریف حمایت از حقوق مصرف کننده
مسلم این است که برای حمایت از مصرف‌کننده نیز، همانند دیگر مسائل اقتصادی باید روندی اصولی و سازوکاری متناسب با اهداف تعیین شده در نظر گرفته شود تا به این صورت اولاً: نقش هدایتگر و متقابل مصرف‌کننده و تولیدکننده تعریف شود و ثانیاً از سیاست‌های غیراصولی که نه تنها وضع مصرف کنندگان را بهبود نداده بلکه به شیوه‌های مختلف از جمله تولید کالاهای بی‌کیفیت و نامرغوب، ایجاد الگوی مصرف غلط، افزایش آلودگی، ایجاد بی‌اعتمادی به بازار داخلی و… مصرف‌کننده را در شرایطی بس ناگوارتر از سابق رها کرده است جلوگیری شود.
 
فهم دقیق حقوق مصرف‌کننده مستلزم این است که ابتدا باید از کالا و مصرف کننده تعریفی درست و نزدیک به واقع داشته باشیم و در کنار آن ضمن شناسایی دقیق و صریح حقوق مصرف‌کننده، راهکارهای اصولی در جهت تحقق آن در پیش گرفته شود. همچنین ضرورت، حساسیت و اولویت این حقوق مورد ارزیابی قرار گیرد و برای آن وزن مشخصی در مقایسه با سایر سیاست‌های کلی تعریف شود. در زنجیره تولید، تمامی تولیدکنندگان به نوعی مصرف کننده هستند و حمایتی که از مصرف کننده انجام می شود، حمایت از تولیدکننده است.

 سيستم‌هاي اقتصادي حمايت ازحقوق مصرف كننده در كشورهاي مختلف
1- سيستم انگلوساكسون
 
سيستم انگلوساكسون كه در آمريكا در سال 1919 پديد آمده و در انگلستان با تأخير در سال 1995 تشكيل شد از سیستم های حمایت کننده حقوق مصرف کنندگان است. در واقع مصرف كنندگان از طريق تبليغات گسترده‌اي اطلاعات مربوط به توليد و كالا و مرغوبيت جنس مصرفي را از طريق روزنامه، مجله و اعضايي كه مسئول اين امر هستند، دريافت مي‌كنند.
 
2- سيستم اسكانديناوي
 سيستم اسكانديناوي از سیستم های حمایت از حقوق مصرف کنندگان در كشورهايي مثل دانمارك، نروژ و... است. در اين سيستم انتخاب برخي از اعضا از طريق دولت و برخي ديگر بصورت انتخابات است. در اين كشورها انستيتويي وجود دارد كه كار آن بررسي و اجراي طرح «برچسب گذاري» اطلاعات و صدور گواهي مرغوبيت كالا است.
 
3- سيستم فدراتيو بازار مشترك اروپا
 سيستم فدراتيو بازار مشترك اروپا نیز از سیستم های حمایت از حقوق مصرف کنندگان است. در اين سيستم هم انجمن‌هاي خصوصي و هم انجمن‌هاي دولتي فعاليت دارند و سعي مي‌كنند از مصرف كننده حمايت كنند. در اين سيستم با دادن اطلاعات به مصرف كنندگان سعي مي‌شود تا مصرف كننده به حقوق واقعي خويش در انتخاب دست يابد و كيفيت و مرغوبيت كالاها را مورد كنترل و ارزش گذاري قرار مي‌دهند  و مصرف كننده اطمينان حاصل مي‌كند كه تبليغات فريبنده  نيست.
«در ايران نيز لايحه مربوط به حقوق مصرف كننده در معاونت اقتصادي سازمان برنامه و بودجه از سال 1369 مطرح گرديد ولي تا ابتداي  سال 1371 پيشرفت چنداني نداشت و نهايتاً  در دي ماه سال 1371 آماده اجرا گرديد.»
 
راهکارهای حمایت از حقوق مصرف کننده
برخی راهکارهای مؤثر بر حمایت از حقوق مصرف کننده در حوزه محصولات وارداتی به شرح زیر است:
√ کاهش بهای تمام شده کالا از طریق کاهش دیوان سالاری اداری
√ تخصصی شدن واردات
√ ارتقای بهره‌وری
√ تشریفات اداری در خدمت ارتقای بهره‌وری و تسریع امور
√ تسهیل تجارت قانونی
√ ایجاد پنجره واحد تجاری در گمرکات کشور
√ ایجـــاد خط ســـبز گمرکـــی بـــرای واردکنندگان و تولیدکنندگان شناسنامه دار و خوشنام
√ تقویت طرح شبنم به‌عنوان شبکه نظارت مردمی
√ مســـئولیت‌پــــذیری واردکـــنندگان و تولیدکنندگان
√ مقابله با پدیده شوم قاچاق
√ واردات کیفی
√ پیشگیری از رانت
√ تقویت فرایندهای گردش اطلاعات
 
√ تقویت جایگاه تشکل‌های وارداتی و تولیدی به‌عنوان بازوی مشورتی دولتمردان
 
مصرف کننده در جامعه ایران
در جامعه ما به عنوان یک مصرف کننده، باید مراقب باشی تا مبادا سرت کلاه برود یا مغبون شوی. مشکلات مصرف کننده بسیار و متنوع است. یکی از مشکلات اساسی، وجود اجناس نامرغوب و باکیفیت بسیار نازل است که در بسته بندی ها و تبلیغات فریبنده عرضه می شود. مصرف کننده در جریان مصرف، از آسودگی خیال و وجود حس اطمینان برخوردار نیست.

مصرف کننده با تردید به تناسب قیمت ها و کیفیت اجناس نگاه می کند. مصرف کننده به عنوان آخرین عنصر چرخه تولید و توزیع، حقوقی دارد که اگر به درستی تأمین و پی گیری شود، او با خیالی آسوده به خرید کالا و مصرف خواهد پرداخت. متأسفانه در شرایط فعلی، شاید به ظاهر بخشی از این حقوق تأمین شده باشد، ولی حقیقت این است که بسیاری از تولیدکنندگان، هنوز خود را به تأمین این حقوق مقیّد نمی دانند و در پی استفاده از فرصت ها برای کسب سود بیشتر هستند.
کد مطلب: 352428